Er is zojuist een nieuwe editie verschenen van De percessie vaan Sjerpenheuvel, bezorgd en voorgelezen (2 cd-tjes in het boekje) door Lou Spronck (1).
Die Percessie werd geschreven, in stadia, zo tussen 1820 en 1840. In ‘Mestreegs’.
Dat is tamelijk laat, zult u zeggen, voor Herkauwer’s doen. Bovendien heeft u hem zelden of nooit kunnen betrappen op belangstelling voor werkwoordsvormen en dergelijke zaken, in het Molkwerums of Vlaardings.
Dat is juist. Toch…
Allereerst dit. Deze tekst is, hoe ‘dialectisch’ ook, een bijzonder leuk burlesk epos. Het beschrijft de gebeurtenissen tijdens de beroemde (?) bedevaart uit Keulen naar Scherpenheuvel (in het tegenwoordige België), althans vanaf het moment wanneer die bedevaart Maastricht passeert en daar deelnemers oppikt.
Door het oog van die Maastrichtenaars zien we wat er onderweg gebeurt. Het lijkt een beetje Felix Timmermans avant le date. Een ietwat Breugeliaanse stoet trekt door de landouwen. De begeleidende talrijke clericalen blijken er niet wars van de gelovigen te bedotten; evenmin zijn zij afkerig van wat proefondervindelijke wijsbegeerte, qua de zeven hoofdzonden.
Eigenlijk is het een soort anticlericale satire, en tegelijk een soort volksepos. Het Mestreegs, hoewel natuurlijk wat moeilijk te volgen, komt over als iets waar taalmatig alles in mogelijk is. Het is soepel, plastisch, welluidend. Gewoon: heel mooi.
De auteur is de geboren Maastrichtenaar Theodoor Weustenraad (1805-1849). Hij studeerde in Luik, onder anderen bij Jan Kinker. Daar werd hij enthousiast-verlicht. Maar anders dan Kinker sloot hij zich aan bij de liberale oppositie, en ging mee met de ‘Belgische’ opstandelingen. Dat leidde min of meer tot verbanning uit zijn geboortestad. In België werd hij een tijdje Saint-Simonist. Hij kreeg tamelijk grote bekendheid door zijn poëzie in het Frans. Zijn leven was niet echt gelukkig. Hij stierf aan de cholera.
Morgen een stuk of drie (?) strofen uit die Percessie vaan Sjerpenheuvel – zodat u misschien met Herkauwer kunt meevoelen wanneer die zegt dat dit toch wel een heel aparte tekst is.
Nog dit. Op 9 oktober hoopt Lou Spronck te promoveren op een nog veel duchtiger en grondiger werk over deze tekst en zijn auteur:
Theodoor Weustenraad (1805-1849) en de ‘Percessie van Scherpenheuvel’. (2)
Hierin een goede biografie van Theodoor; de tekst van de Percessie maar nu met bespreking van alle varianten, en met commentaar.
Hoort thuis, straks, in vele kasten in Zuid-Limburg. Misschien ook in die van cultuurhistorici, en in die van geïnteresseerden in de Opstand van 1830.
(1) Een uitgave van VLAM (= Ver. Literaire Activiteiten Maastricht), 2009. ISBN 978-90-806671-8-1.
(2) Hilversum, Verloren, 2009. Maaslandse monografieën 72. 510 blzz. ISBN 978-90-8704-107-6.
