Bij het zoeken naar een naar een exemplaar van de Christen Wysgeer, een tijdschrift, stuitte Herkauwer onverwacht op de een of andere site van de Faculteit Geesteswetenschappen van Leiden.
Die toonde: ‘Brief van de maand maart 2009’. Dat bleek een samenvatting te zijn van een bestelorder voor boeken, door Wernard van Vloten, gedaan 26 september 1780 bij zijn neef J.M. van Vloten, boekverkoper te Utrecht.
Het bijzondere is dat die Wernard kolonist was aan de Rio Essequibo. Zoals de lezer weet waren Essequibo en Demerary toen Nederlandse kolonies in Zuid-Amerika (nu: Guyana).
De site liet in facsimile zien wat Wernard bestelde. Dat is best interessant. Na enig turen ontcijferde Herkauwer:
Nederlandsche Historien
Heedendaagsche Historien
Martinet Catechismus der Natuur
Christen Wysgeer [een tijdschrift]
De Mensch [een tijdschrift]
De Philosooph [een tijdschrift]
De Denker [een tijdschrift]
De Philanthrope [een tijdschrift]
Maatschappy der Weetenschappen [vermoedelijk het tijdschrift van die maatschappij]
De Bibliotheecq [een tijdschrift]
De Werke van Campo Weyerman
’t schertsend Woordenboek [een tijdschrift]
de Werke van R. Steele
Fraeye Rysbeschryving
De [onleesbaar] schoole
’t Figuurlyk ABC
Boek met Pl.
Eenige, dog goede schoolboekjes voor Eerstbeginnende kinderen & voor gevorderden
Papier, pennen, Inkt [en nog meer schrijfbehoeften]
Chomel en de Natuurkundige Historie van ons Vaderland, door Francq van Berkhey.
Nu, niemand hoeft dus meer te denken dat ze daar in de West-Indische koloniën alleen maar in hun hangmat lagen, luisterend naar het groeien van het suikerriet, en het gezang van goedkoop ingekochte pluksters. Wernard althans geeft er blijk van duchtig bij zijn tijd geweest te zijn. Tijdschriften zijn meer dan ruim vertegenwoordigd.
Hij moet een heel leuke en behoorlijk serieuze huisbibliotheek gehad hebben.
Maar het aardigste vindt Herkauwer wel, dat de vermaledijde Weyerman besteld werd, liefst alles van de man! Hoe zou Wernard op de gedachte gekomen zijn Campo te bestellen? Mondreclame? Jeugdherinneringen?
Beste Herkauwer,
Neem je niet te veel hooi op je vork? Dat ‘enig turen’ is namelijk volstrekt overbodig, want op onze site staat een transcriptie van het boekenlijstje.
Groet,
Tanja Simons
Universiteit Leiden
aio Brieven als Buit